دەنگی ژن مأفی مندأل
چه ند تیبینیک به سه ر رووداوی دلته زینی (( دوعا)) دا
به رده باران و لوت و گوی برین و ...به داخه وه به شیوه یه کی بیوینه هه له سوونه ی کردوته وه و ده گه ل وه که چاوه روانی وه ی ده کری به ره به ره بازنه ی ئه م ئاکاره ئائیینیانه به ر ته سکتر بیته وه، به داخه وه روژ نییه گوبیسی کاره ساتی وه ک ((دوعا)) و که سانیکی تر له م پییه دا نه بین. حه ولی به رده وامی روشنبیران و نووسه ران له م پییه دا بو شی کردنه وه ی ئه م چه شنه رووداوانه جیی سرنج و ته نیا ده لاقه یه کی ره خنه ییه به سه ر ئه م خوو خدانه دا ده کریته وه. به گشتی هیندی له هوکاره کانی ئه م رووداوانه ده گه ریته وه سه ر:
1- نه بوونی فیر کاری پیویست بو به ر به ره کانی ده گه ل نه خوینده واری و دواکه وتوویی بیری له لایه ن ناوه نده کانی فیرکاری. سرنج بده نه ئاماری به شدار بووانی به ره ئاوه رد کاری سالی رابردوو که ولاتانی ناوچه و یه کی له وان ئیران و عیراق له نزمترین ئاستی خویاندا راوه ستابوون. هه ر ئه وه ش بوته هوی وه ی که هیچ چه شنه ئال و گوریک به سه ر بیر و بوچوونه کاندا پیک نه یا و ناوچه هه روا به ته لبه ند کراوی له ژیر کاریگه ری ئه م شیوازه سوننه تییه انه دا بمینیته وه و ته نانه ت پاشه کشه ش به خویه وه ببینیته وه.
2- به ریوه بردنی ده سه لات به شیوه ی توتالیتاریستی و ملهورانه له م ولاتانه و سه ر کوت و بیده نگی له بات دیالوگ له که ش و هه وایه کی دیموکراتیک دا بوته هوی سه ر هه لنه دانی هه ر چه شنه مه حفه ل و ناوه ندیکی روشنبیری که ده توانن به باشترین شیوه پیداچوونه وه یان بی به سه ر خوو خده کانی کومه لایه تی و هه موو دیارده کان بخه نه به ر تیشکی ره خنه و له ئاکامدا پیکهاتنی ئال و گور به سه ر یاسا و ملدانی ده سه لاتداران به بریار و پیشنیاری پسپوران و کارناسان له ولاتدا. ده سه لاتداران له م ولاتانه دا له هه موو کاتدا له حه ولی وه دان هه موو شت له پیناو قازانجی خویاندا به خت که ن و ئه وه ی گرینگه مانه وه ی ئه وانه.
3- ئیتر له وه ها هه ل و مه رجیکدا جیگایه ک بو یاسایه کی که بالاده ستی هه موان ده سه لاتی بی بی مانایه. ئه وه ی به لای دانیشتوانی ئه م ناوچه وه به ده سه لاتدار و بی ده سه لاته که یه وه گرینگ نییه یاسایه.
4- هه ژاری و دابین نه بوونی ئابووری دانیشتوان و نه برانه وه ی خه می نان، پیشی هه ر چه شنه سه ر هه لدانیکی فه رهه نگی و رامیاری و کومه لایه تی ده گری. ناوچه ی روژ هه لاتی ناوه راست ده گه ل وه ی که یه کی له ساماندارترین ولاتانی دنیایه ن و به سه ر ئه قیانووسی نه وت دا مه له ی ده که ن، له هه مان کاتیش دا یه کی له هه ژارترین و دواکه وتوو ترین ولاتانی دنیاشن. نه بوونی پاک و خاوینی پیویست، ناوه نده کانی فیرکاری به راده ی پیویست، شوینه کانی پیشه سازی و ...هه مووی ریشه یان له سیسته میکی نه خوشی ئابووری دایه که ئه ویش به نوره ی خوی هوکاری سه ره کی هه موو چاره ره شییه کانی دیکه پیکدینی.
4- چونیتی به ره روو بوونه وه ی دوو زلهیزی روژهه لات و روژ ئاوا له کاتی خوی دا که به شه ری سارد ناسراوه، به چه شنیک بوو که هوی توند و تیژی و ره شه کوژی له ناوچه دا په ره پیدا که ناوه ندی تیک هه له نگووتنی ئه م دوو به ره یه بوو. حه ول بو سرینه و حاشا له به شه کانی تر له ناوچه دا به بی وه ی هاوکات بی ده گه ل فیرکاری پیویست، بو خوی له نیو خوی دا توموریکی پرمه ترسی پی به دی هینا که ته واوی ناوچه له هه ره شه ی تیدا چوون هاویشتووه و ...
دیاره ئاوردانه وه یه کی دلسوزانه به سه ر ئه م هه ل و مه رجه دا له لایه ن ده سه لاتدارانه وه ده توانی هوکاری له ناوچوونی زوربه ی گرفته کان پیکبینی به تایبه تی له ولاتی عیراق که به شیوه یه کی سادراتی یاسایه کی پیشکه وتووانه یان که وته ده س و له پاشان ده نگی گشتی خه لکی پیدرا و ئیستا ئیتر ئه و مافی هه موو شاروه ندیکی عیراقییه که داوای مافی ئینسانی خوی له م چوارچیوه یه دا بکات. کوردستانی عیراق به سرنج به م گرینگه که یه کی له زورکراوترین و خویناوی ترین دانیشتوانی ناوچه ن جیی خویه تی بو به رگری له گه رانه وه رابردووی تاریکی خوی زیاتر له هه موو به شه کانی دی سوور بی له سه ر ده سه لاتی یاسا ، به تایبه ت له سه ر وه را که ولاتیکی چه ند ده سته و له هه موو کاتدا بوی هه یه بکه ویته ژیر کیشه ی ئائینی و فرقه یی و ... که تا ئیستا توانیوییانه به خوشییه وه خه ساره کان به ره به ره که م که نه وه و ده گه ل ئه م خوراگری و گیان سه ختییه شیاندایه که هوی تووره یی نه یاران پیکدینن و به داخه وه له م دواییانه دا شه پولی ته قینه وه کان هه لی کوتاوه ته سه ر به ستینی پیروزی ئه م به شه ش.
له بیرمان بی ژنان و مندالان وه ک هه میشه زیاتری به شی قوربانی ئه روانییه پیاوسالارنه ی ئایینه کانه و چاوه روانی حه ولیکی زور به تایبه ت بو ئه و به شه ده کری.
له که مپه ینی دژ به له سیداره دانی مندالان و میرمندالان دا به شداری بکه ن.
مه حکووم بوونی مندالان و میرندالان به سه زای له سیداره دان حوکمیکی ناعادلانه یه . له دریژه ی ئه م حوکمانه دا سی میرمندال به ناوه کانی1- محمد جاهدی 16 ساله 2- علیرضا علینژاد 17 ساله 3- حسن بردبار 17 ساله به هوی قه تلی عه مد به سه زای له سیداره دان مه حکووم کراون. بو به رگری له به ریوه چوونی ئه م حوکمه ناره زایه تی خوتان بو ئه م ئادره سه ی خواری بنیرن و ناوی خوتان تومار که ن. شایانی باسه ئه م که مپه ینه له لایه ن کانوونی پاریزگاری له مافی مندالان- ناوه ندی سنه ریکخراوه. ناوی خوتان بنیرن بو:
k.najat@yahoo.com
ئه و مندال و میرمندالانه له ماله ه بو کوی را ده که ن؟
ئیران دوو هه مین ولاتی لاوانه له جیهاندا! ئه وه ده توانی مزگینیکی باش بی بو هه موو ولاتیک که زورترین به شی جه ماوه ری ئه و گه نج و تازه گه نجه کانن به توانیه کی بی بن و ساغ و سلامه تیکی له شی که ده توانن زورترین یارمه تی به ره چوونه پیشی کومه ل بده ن. به لام له ولاتی شیواو و به ره للا کراوی ئیران ئه وه ته نیا بوته مه ترسیکی گه وره که له به رابه ر هه موو داخوازه ئینسانییه کانی ئه م به ره یه دا که نه فیرکاری ته واو و به پیویستی بو به ریوه چووه و نه له دابین بوونی کار و داهات و ... ریگایه کی ئه وتوی بو دیاری کراوه. هه ل و مه رجی به ستراو و ملهورانه ی کومه ل که جگه له توقاندن و هه ره شه و به ر به ره کانی ده گه ل ته واوی ئه و شتانه ی وه ک خوی نین تا ئیستا هیچ یارمه تیکی پی نه داون. جه ماوه ری میلیونی لاوی ئیران له سه ر ولاتیکی ساماندار دا وه ها له گیژاوی سه ر شیواوی دا په له قاژه لیده دا که زور جاران هیچ ریگه یه ک نابینیته وه جگه له به رخودان، روو له دنیای به رواله ت بیخه می ئیعتیاد، راکردن له مال و ده یان کاری خه لاف و ناشیاو که سه ر جه م ئه ورو رواله تیکی نه خوش به ئامار و ئه قامیکی سه ر سوورینه ر له بواره کانی نه خوشی و خه لاف و ئیعتیاد و راکردن که زور جاران جی شک و گومان دی لیته وه.
یه کی له ناله بارترین ده سکه وته کانی ئه م هه ل و مه رجه ناله باره راکردنی مندالان و میرمندالانه له ناوه ندی بنه ماله. هه ژاری ، یه کی له گرینگترین هویه کانی ئه م راکردنه یه و ناته بایی و هه ل و مه رجی ره وانی و ...وه ک به شیک له ده سکه وتی ئه مدیارده یه ده چنه ریزی دووهه می هوکاری ئه م کرده وه نا به هه نجاره. ئاماری ئیران له سه ر جه ماوه ری 60 ./. له ژیر خه تی سووری هه ژاری راپورتی سالانه ی خوی داوه و ئه وه نیشانده دا که بنه ماله کان به هوی گرانی و ته وه رم و نه بوونی داهاتی پیویست له م پییه دا ناتوانن داخوازه کانی ئه ندامانی بنه ماله به راده ی پیویست دابین که ن. توند و تیژی و له خواره وه بوونی راده ی خوینده واری هه ل و مه رجیکی ره وانی بوته جیگری که ش و هه وایه کی ئینسانی و تیر و ته سه ل و پر له شادی که هوی ناره زامه ندی سه ر بزیوی و رق و نه فره ت له منداله کان و ... بنه ماله سه باره ت به دایک و بابه کان پیکدینی و ئیتر مندالا و میرمندال ناتوانن مه تمانه به م شوینه وه بکه ن که گویا بنه ماله و پالپشت و سه ر په نای ئه وانن. زوربه ی ئه و مندالانه ی راده که ن وئیمه به مندالانی خه یابانی ده یان ناسین بو دابین بوونی سه ره کی ترین پیداویستییه کانی خویان له کوچه و کولانه کانی شاردا ده خولینه وه و ورده ورده مه کته بی نه خوش و پر مه ترسی کومه ل فیرکاری وایان له سه ر به ریوه ده با که به هیچ داهاتیکی له دوایه دا قه ره بوو ناکریته وه. سوال کردن، دزی کردن، قومار و بوونه به ر ده ستی خه لافه کانو... هه موو ئه و ئاکارانه ن که له م تاقمه دا ده بیندری بی وه ی که س به ر پرسی چاره سه ری ئه م کیشه پرمه ترسییه بی. داهاتی سه رانه ی هه ر ئیرانیک نیوان 500تا 1000 دولاره که ده گه ل هه ژارترین ولاتانی عه ره بی ده ور و به ریش دا به رابه ری ناکا. ئه وه ش له حالیکدایه که ئیران یه کی له ساماندارترین ولاتانی ناوچه ی روژهه لاته و ده توانی باشترین ژیان و ئاوه دان ترین ولاتی ناوچه ی هه بی. شه ر و مه ترسی و دابین کردنی به میلیاردها دولار که ره سه ی شه ری و هه لسووراندنی به ده یان پروسه له ده ره وه ی ئیراندا که که مترین په یوه ندیکی به خه لکی و به رژه وهندی ئیران و ئیرانییه کانه وه نی، به شیکه له هوکاری دواکه وتوو مانه وه بنه ماله کان له ژیانیکی ئاسایی دا. دیاره به شیک له و راکردووه انه له کچه کان پیکهاتوون که ئه و گرفتانه ی ئه وان تووشی دین گه لیک دژی ئینسانی تره و سه ری شه رم و داخ به مروف به ر ده داته وه. ئه و تاق و لوق شوینانه ی که بو بردنه ژیر چاوه دیری ئه و مندالانه دیاری کراوه له هیچ باریکه وه وه لامده ر نین . له لایه که وه منداله کان وه ها فیری به ره للایی و لا ئوبالی دین که ناتوانن به ئاسانی بچنه وه ژیر باری ئاکاری شیاو و گونجاو و له لایه کی دیکه ش را به ر پرسانی ئه و به شانه له چونیتی هه ل و مه رجی ره وانی و که سایه تی ئه م منداله خه سار دیتوویانه هه ل گرتنه وه یه کی دروستییان نییه و که م واهه یه بتوانن یارمه تی ده ریکی باش بن بو ئه وان. بی ده سه لاتی مالی ئه و به شانه ش له وی راوه ستی که له نوره ی خوی دا ده بیته وه هوی راکردنی دووباره ی منداله کان له م شوینانه ش دا. ...که وابوو مندالان و گه نجه کانی ئیمه که نه له مالی و نه له لایه ن ده وله ته وه به رگری پیویستیان لی ناکری له قولکه ی دینه ده ری و له چالاو ده که ون بی وه ی ده ستیک هه بی له نیوه ی ری دا بیگریته وه و هه لی کیشیته وه سه ری. ده نگی ژن له م پییه دا ناره زامه ندی و هاواره بو هه موو ئه و مندالانه ی لیی ده برینگینه وه و مافی مندال لیبراومان ده کا زیاتر سرنج بده ینه سه ر مافی ئینسانی ئه وان.
دووره ری
دووره ئه م ریگایه سه د ساله ده روم نابریته وه
شه رحی ئه م ده رد و په ژاره چون ده چی ناچیته وه
وابه کاروانی شه هیدان ئه م گه له ری هاتووه
تازه سه ت کاروانی ئاوا بی و بروا نابریته وه
ئه و ده مه ی مه مکم له زاری کورپه که م نا پیم گوتی
مه مک و کورپه م هه لدری له و باوه ره م ناکشیمه وه
من ده بوغزینی که چی تو هار ده بی وه ک سه گ له وی
گه ر به روکم دادری له م تووره یه م نابریمه وه
گه ر به رواله ت جل له به ژنی من هه تا خوار دادرا
چوو حه یا و نامووسی هه ت بوو ، تازه قه ت ناتبیته وه
من به روو سووری له دونیا، تو له زلکا داته پیو
من به سه ر به ستی ژیاوم روو ره شیت نابریته وه
من به فرمیسک و هه نیسکس دایکی خوم خووم گرتووه
شین و گابوری فه له ک که ر کا هه مووی ناکشیمه وه
شه رته ئه و داره ی شه هیدانی گه لت پی راده ژاند
بیکه مه ئالای ولاتت مه رزه که ت دادرمه وه
شه رحی ئاگر هه ر به ده ریا دیته کوتایی که چی
بو دلوپی ئاو بخنکیم شه هدی تو ناخوریته وه!
زایه له ی پر مه ترسی زه ناقووسی شه ری کات به کات نزیکتر ده بیته وه!
به دوای به ئاکام نه گه یشتنی بزووتنه وه ی ئیسلاح ته له به کان و به ده سته وه گرتنی دووباره ی ده سه لات له لایه ن توندره وه کانی بالی راستی کوماری ئیسلامی ئیران، ره وتی تیژتیپه ری هه ره شه ی شه ر و ناکوکی و ئالوژی که وته قوناخیکی نوی پرمه ترسی که تا ئه و کات ره نگه له ماوه ی میژووی چه ندين ساله ی ئیران دا بی هاوتا بووبی. ئیران وه ک ولاتیکی خاوه نی شارستانه یه تی چه ند هه زار ساله هیچکات له به ستینی نیو نه ته وه یی دا تا ئه و راده یه ته نیا و له ژیر ره خنه و زه ختی نیونه ته وه يي دا نه بووه. حه ول بو ده س راگه یشتن به وزه ی هه سته ئی و غه نی کردنی ئورانیوم بو سازدانی چه کی پرمه ترسی هه سته ئی له لایه ن به ر پرسانی کوماری ئیسلامی له لایه ن بیر و رای نیو نه ته وه یی جیهان به مه ترسیکی گه وره ده ژمیردری که هویه که ی ده گریته وه سه ر ئاکاره کانی رژیم له ناوخو و ده ره وه ی ولاتدا. پیشیلکاری مافی مروف له ناوخو و ده ره وه ی ولاتدا، ده س تیوه ردان له کار و باری ولاتانی تر به مه به ستی په ره پیدانی ئایدئولوژی ئیسلامی، که لک وه رگرتن له شیوازی ره شه کووژی له م پییه دا، نه سه لماندنی بیر و باوه ری نوی به پیی داخوازی ئه وروی جیهان و جیهانییان، حه ول له سرینه وه ی بیر و ره وت و ئایین و نه ته وه و ...جیاواز؛ هه موو ئه و تایبه تمه ندییانه ن که هوی دله راوکه ی بیرو رای گشتی سه باره ت به چه کدار بوونی ئیران به چه کی هه سته ییش پیکهیناوه. به دوای دوامین وت و ویژی لاریجانی و سولانا که سوود ئه نجامیکی رووناکی به دواوه نه بوو و له کوتایی دا بازنه ی بریاره کانی شورای ئه منییه ت به سه ر ئیراندا زیاتر هاته ئاراوه، هه ر وه ها بوچوونه جیاوازه کان له سه ر ره وتی وت و ویژه کانی ئیران و ئامریکا که هیندی پیی گه ش بینن و هیندی پیی ره شبین، له سه ر یه ک رواله تیکی زور پرمه ترسییان بو داهاتووی ئیران دیاری کردووه، ده سه لاتداره پاوانخوازه کانی ئیران خه ریکه هه ل و مه رجیکی کاره ساتئامیز به سه ر ولاتدا داده سه پینن که قه ره بووکردنه وه ی به چه ندین به ره ی دواتریش ده س نادا. (( تیمرمین)) به ربژاری خه لاتی ئاشتی نوبیلی 2006 و بونیانگوزاری (( بونیادی دیموکراسی بو ئیران)) و هه روه ها نووسه ری کتیبی (( بژاردنی به پیچه وانه- شمارش معکوس)) که یه که م که س بوو نه هینی کانی وزه ی هه سته یی ئیرانی له قاو دا، له وت و یژیکی خوی دا ده گه ل روژنامه ی NEWS MAX ، باس له جه حه نده میکی شه ش روژه ده کا بو ئیران له شه ریکی مالکاولکه ر دا ده کا که هه ر ئان بوی هه یه وه ری که وی. سه فه ری وه زیری به رگری ئامریکا بو ئیسرائیل و راپورتی لیکدانه وه ی (( میشیل شوسودفسکی)) و ئاگادار کردنه وه ی سه روک وه زیرانی ئیتالیا((پرودی)) و هه ر وه ها ده ربرینی نیگه رانی له لایه ن (( په رویز موشرف)) له م پییه دا ، هه واله کان سه باره ت به ئه نباره کانی سووته مه نی بو زیاتر له 400 فروکه ی ئامریکایی له کویه ت و عه ره بستان، سه ردانی لیژنه یه کی 40 که سی نیزامی سوورییایی بو ئیران و ته نانه ت بلاو بوونه وه ی ئه م ده نگ و باوه که چه ند گروپی ئینتحاری ئاماده ی هه لویستی پیویست له روژئاوادا به دوای هیرشی نیزامی ئامریکا بو ئیران ، پیشانده ری ئه و په ری ئالوزی نیونه ته وه یی و مه ترسی دووباره بوونه وه ی شه ریکی خویناوی تری دیکه یه. له لایه کی دیکه شه وه چوونه ژیر زه خت و فشاری هه رچی زیاتری روشنبیران و چالاکانی سیاسی و نووسه ران له ژووری ولات، هه ل و مه رجی ناله باری ئابووری به دوای ئاپوره ی ئابووری بو سه ر ئیران، حه ولی بالی ئال و گور خوازی پارله مان بو ئیستیزاحی ئه حمه دی نیژاد ، ده گه ل هه ستانی شه پولیکی تری قه تل و هه ره شه به تایبه ت له شاری ته وریز، راگه یاندنی حکوومه تی نیزامی له فارس و خوراسان به دوای سه فه ری ئه حمه دی نیژاد بو ئه م ناوه ندانه و راسانی خه لکو...ده یان گرفتی تری ناوخو، هه موو ئه و دیمه نه ناشارستانییانه یه که ئه و رو به گشتی کومه لگه ی جیهانی تووشی قه یران و مه ترسی کردووه. مندالان و هه موو ئه و مروفانه ی که زورترین ئاماری قوربانی ئه م هه ل و مه رجانه پیکدینن هه ر ئه و که سانه ن که که مترین ده ورین له دیاری کردنی چونیتی هه لویسته کاندا هه یه. تاقمیک شه ر سالار و پاوانخواز کایه به چاره نووسی میلیونها مروف ده که ن که به له وانه یه به زووه نیشانه کانی خوی ئاشکرا کا. له م پییه دا ئه رکی قه له م به ده ستان سه د ئه وه نده بایه خ په یدا ده کا و ...
باس له و په روه ندانه ده که ین که هیچکات پیکنه هاتن
سالی رابردوو بو به شداری له سالیادی کیمیا بارانی سه رده شت چوینه ئه م شاره. ژماره ی کوژراوه کان له 700 که س را تا ئیستا به هوی نه بوونی ئیمکاناتی ده رمانی پیویست تا پله ی چه ند هه زار که س چوته سه ری. ئه و یارمه تییه که به نیوی به رگری و یارمه تی و ... ده ی ده ن به م که سانه وه لامده ری پیداویستی ئه وان له م پییه دانین. به لام هه ر له و به رنامه یه دا نوینه ری شاری سه رده شت ئاغای که ریمیان به سرنجدان به و مه به سته که تاقمیک له به ر پرسانی کوماری ئیسلامی له وی بوون باسه که ی برده وه سه ر ئه و قوربانییانه ی که ئیستاش لیره و له وی وه سه ر مینه کان ده په رن. له م پییه دا کوریکی میرندالیان هینا که هه ردوک لاقی له سه ره وه ی ئه ژنوی را په ریبوو. ئه و منداله و هه موو ئه وانه ی که وه سه ر مین ده په رن چه ندین گرفتییان هه یه:1 - ناوچه که یان پر مه ترسیه و مین ریژکراوه و له پاشان به م جوره ی که پیویسته خاوین نه کراوه ته وه. 2- به رپرسه کان رایان گه یاندووه که به هوی کویستانی بوونی ناوچه و شورانه وه ی مینه کان به با و باران و سیلاو له شوینیک را بو شوینیکی نادیاری دیکه دیتنه وه ی ته واوی مینه کان ده س نادا. واته هیچ چاره یه ک نییه جگه له وه ی که ئه و مینانه هه ر لیره و له وی بمیننه وه و منداله کان و ریبواره کان خونسایان که نه وه. هه لبه ت خه لک چاوه روانی وه ی ناکه ن جاریک وه ک خه لکی فه له ستیینیان چاو لیکه ن و به ته رخان کردنی 50 میلیون دولار بو ئه وانیش بکری تارادیه کی زور له م مه ترسییه رزگارییان بی، به لام هینده ش خویان به بیگانه دانانین که به رپرسان ئاوا به ئاسانی له ژیر باری ئه م ئه رکه یان برونه ده ر. دیاره تا ئیستا هیندی کار کراوه و ئیمه له وانه یه ئاخرین که سانیک بین که ئه م باسه زیندوو ده که ینه وه. به لام به هوی وه ی که ئه م گرفته هه روا دریژه ی هه یه جیگای خویه تی که به هه ر چه ند وه خت جاریک باسی لیبکریته وه.3 - ئه و شارو گوندانه ی له مه ترسی دان له که مترین ئیمکاناتی ده رمانی به شدار نین. 4- له و کاتانه ش دا که به ناچار رایان ده گویزنه شاره گه وره کان ، پاره ی پیویستیان بو ده رمان نییه. به سه ر هاتی ئه و کوره ی که ئاغای که ریمیان هینایه شوینی سالیاده نموونه یه کی چکوله یه له هه موو ئه و گرفتانه ی که خه لکی هه ژاری ناوچه له کاتی وا دا ده گه لی تیده که ون.
ئه م میرمنداله دوای وه ی که وه سه ر مین ده په ری ده یبه نه نه غه ده، ئیمکاناتی ده رمانی ده س نادا، ده ی به نه ره زاییه ، به هوی بی پوولی ده ستی لیناده ن. ئاغایه کی ئیسفه هانی به خیرا خوی خه رجی ئه وه نده ی بو ده دا که له مه ترسی مه رگ رزگاری بی . له پاشان حالی کوره که خراتر ده بی و به ناچار بنه ماله که ی ده یبه نه تاران . له وی دیسان به هوی بی پولی هیچ بیمارستانیک ئاور ناداته وه سه ر ژان و برینی کوره کوردیکی هه ژار که بوته قوربانی و پیشمه رگی شه ری له کاتی هیرشی سه ددام و ... له پاشان ئاغای که ریمیان ئاگادار ده که نه وه و ئه و به هه ر چونیک بی به خه رجی خوی کاره که ی بو جی به جی ده کا.5 - دوای وه ی به و حاله ی ده رمان ده کرین جگه له پاره یه کی زور که م هیچ کاریکیان له باری دابین بوونی بژیوی ژیانییان بو ناکه ن و سه ره نجام زوریان وه سوال ده که ون.
لیره دایه که ده ربرینی ده نگی ناره زامه ندی و دواکاری بو ئاوردانه وه یه کی ئینسانی به شیوازیکی مه ده نی و هه مه لایه نه، له لایه ن دانیشتوانه وه ده بیته ئه رکیکی ئینسانی و ئه وی له دستمان دی ده بی بیکه ین . ته نانه ت راکیشانی سرنجی ریکخراوه ی نیو نه ته وه یی و به تایبه ت یونیسیف له به شی مندالان دا له م پیه دا زور به پیویسته و که س ناتوانی مورکی هیچ گرووپیکی سیاسی پیوه نی و به م چه شنه بیده نگیان که نه وه. ئه و چاوه دیریی که ریکخراوه ی نیونه ته ویی له سرینه وه ی مینه کان له سه ر سنووره کانه وه به ریوه یان ده با که متر له راده ی پیویسته. ده بی هاوارای ئه و میرمندالانه بگاته گوی هه موو لایه ک ئه وه ش به هه موو لایه ک ده کری. ئه وانه ی له ژوورین به شیوازی خویان و ئه وانه ی له ده رین به پیی هه ل و مه رج و توانایی خویان ده توانن ئه م کیشه یه بکه نه کیشه یه کی جیهانی و هه موو لایه ک ناچار کرین بو چاره سه ری ئه م کیشانه و چاوه دیری زیاتر به سه ر ئه و قوربانی یانه وه.
ناوچه مین ریژکراوه کان خاوین که نه وه!
شه ر له شاره کانی سه ر سنوور ویده چی هه ر به ر ده وام بی. مندالان ئیستاش ده په رینه سه ر مینه خاوین نه کراوه کان! و له پاشان که س به رپرسی داو و ده رمان و جوته لاق و جووته ده ست و جووته چاویکی شیشه یی بو ئه وان نیه. ئاخر ئیمه ده بی هه موو داهاتمان بده ین به که ره سه کانی شه ری!!! که مپه ینیک وه ری ده خه ین به سه ر داواکاری بو خاوین کردنه وه ی ناچه مین ریژکراوه کان و له ژیرچاوه دیری مال دابوونی قوربانه کان له لایه ن ده وله ته وه. ئاخو بلیی به شی مندالانی ئیمه له داهاتی سه رانه ی نه وت و گازی ولات چ بی جگه له برسییه تی و مین و نه خوشیو...؟
هاواریک بو ئه و مندالانه ی زردایک یان زربابیان هه یه!
روژ نیه گوبیسی ئازار و ئه شکنه نجه ی رووحی و له شی ئه و مندالانه نه بین که له به ر ده ست زردایک یان زرباب دا ده ژین. جیگای خویه تی هه موو به ده نگدانیکی نه ته وه یی خوازیاری دامه زرانی هیندی یاسای به رگری له مافی ئه و مندالانه وه بین که بوونه ته قوربانی لیک هه لوه شانی بنه ماله. تکایه له سه ر ئه م بابه ته بیر بکه نه وه و ده نگ بده ن!
سالیادی دامه زرانی ریکخراوه ی مافی مروفی کوردستان پیروز بی!
سالیادی دامه زرانی ریکخراوه ی مافی مروفی کوردستان پیروز بی!
8 مارس روژی جیهانی ژن پیروز بی
سالیادی 8 مارس روژی جیهانی ژن پیروز بیت. گریدانی کیشه ی ژنان له سه رتا سه ری جیهان به یه که وه ده توانی ره وتی چاره سه ری کیشه ی ژن تیژتیپه رتر کات. به هیوای دنیایه کی به رابه ر و ئینسانی بو هه موو ژنان به گشتی و ژنانی کورد به تایبه تی.
روز پانزدهم اسفند ماه روز درختکاری مبارکباد
به دست خود درختی می نشانم
به پایش جوی آبی می کشانم...
کودکان و نو جوانان عزیز!
برای داشتن کردستانی سبز و جهانی آبادان زور جهانی درختکاری را فراموش نکنید.
به همین مناسبت کانوون حفاظت از محیط زیست وکانون دفاع از حقوق کودکان مهاباد در نظر دارد در روز
پانزدهم اسفند ماه مراسم درختکاری را در منطقه گردنه تاریخی بیگزادگان به انجام برساند. شما نیز با
با حضور گرم خود خرمی و طراوت را در آستانه فصل بهار ، ارزانی محل زندگی خویش بنمائید.
تاریخ مراسم:85/12/15
روژی 15 ره شه مه ، روژی ریشه لیدان پیروز بیت!
مناله کان!
بو کوردستانیکی سه وز و جیهانیکی ئاوه دان، روژی ریشه لیدان له بیر مه که ن!
به م بونه وه له لایه ن کانوونی پاراستنی ژینگه و لایه نگرانی مافی مندالان، ری و ره سمیک بو لیدانی
ریشه به ریوه ده چی . به هاوده نگی و هاوکاری خوتان ئه م روژه بکه نه روژیکی میژوویی له
ناسنامه ی ولاته که ماندا!
ئاهه نگی ریشه لیدان:
ریکه وتی: 85/12/15
((حومیرا)) سی سالی ته مه نه. ئه و ناتوانی بیر له شوینکی تر بکاته وه. چونکه هه م جاری زور منداله و هه میش ئه وه که هه ر له زیندان له دایک بووه. ئه و ژنه شه رانییه ش که ده گه لییان گیراوه و ده لین له سه ر کاری خراپ گیراوه نیوی ئه وی نا ((حومیرا)) ! ئاخر ده نگی حومیرای گورانی بیژی زور پیخوشه و دایمه به و ده نگه ناخوشه ی خوی ده یلیته وه!
(( ئه سمه ر)) هه شت سالی ته مه نه. ئه و نازانی بوچی سه ره رای وه ی که به شه چیشتی خوی ده خوا و ته نانه ت جار بار ئاشپه ز ی زیندان چاویکی لیداده گری و نه ختیکی زیاتر بو تیده کا روژ له روژی لاوازتر و زه ردتر ده بی؟ به ئه وه ش نا زانی بو چی هه ر کات ژنه کانی زیندان و ته نانه ت دایکی خوشی که لیی تووره ده بن ، سه ره رای وه ی که نیوی ئه سمه ره ، پیی ده لین: کرمن!؟
(( شورش)) شه ش سالی ته مه نه. ئه و نیو ژنانی پی خوش نییه . بابی زور خوش ده وی. هه ر چه ند که قه تی نه دیوه. به لام تا ده گری دایکی به وه ی ژیر ده کاته وه که بابی دی له دووی و ده ی باته وه! ئه و نازانی بابی که نگی دی له دووی ؟ ئه و جه فه نگانه شی پی خوش نییه که ژنان ده گه لی ده ده ن، ئه وه ش نازانی بوچی هه تا له کن دایکی به وی ده لین: بیژوو! دایکی ده یکاته شه ر؟ داخودا ده بی بیژوو چ بی؟ شورش پیی خوشه زور زوو گه وره بی هه م ئه و ده رکه ی بکاته وه ، هه م بابی خوی ببینی ته وه و هه میش بزانی بیژوو چی و چونه؟!
ئه و روژه ژالان و حومیرا و ئه سمه ر و شورش له سه ر عه رزی دانیشتبوون و چاویان له شووشه ی تلویزیونه که رامابوو که له بن میچی بو یان هه لاوه سیبوون. ئه وان له به ر هه را هه را و چه قه چه قی ژنه کان باش حالی نه بوون که ئه و به زم و هه را و خوشییه چییه و ئه و هه مووه که یک و شه مع و ...بوچی دراوه ته ده س مندالان و ته نیا ئه وه نده ییان له پشت شیشه ی تلویزیونه که وه ده بیست که ئه و روژه روژی جیهانی مندالانه!!
ئایا ریگایه کی باشتر له شه ری بو چاره سه ری کیشه کانتان نییه؟
ئایا ده زانن چ داهاتیک بو شه ری ته رخان ده کری؟ له حالیکدا 5 میلیون مندالی برسی له دنیا دا ده ژی؟
ئایا واباشتر نییه ئه م داهاتانه ی له پیناو ساز کردنی که ره سه کانی شه ر دا خه رج ده کری بو ساز کردنی ریگا و بان و قوتابخانه و نه خوشخانه و ...به گشتی بو به رژه وه ندی هه رچی زیاتری ژیان به خت کری؟
وهلامی ئه م پرسیارانه بو منی مندال زور روون و ئاشکرایه به لام نازانم ئیوه گه وره کان چون بیر ده که نه وه ؟
من وه لامم له ئیوه ناوی له کرده وه دا فیرم که ن که بو داهاتوو ده بی چون بیر بکه مه وه و چون بژیم.
که باسی شه ر ده بیسم پیم خوشه زور زوو گه وره بم!
هيچ ده زانن خواردنه وه ی روژی سی لیوان شیر له زوربه ی نه خوشیه کان ده مان پاریزی. هیچ ده زانن ئیران به سه ر ده ریای شیردا شه پولان ده دا؟ هیچ ده زانن به م هویه که ئه م ده ریا بی سنووره ی شیر له ئیران له کاتی خوی دا ناگاته ده س ئیمه و ئیوه هه لده ترشی و فری ده دری؟ که وابوو حه ول بده ن ئه م سامانه به ر له وه ی که خرابی بگاته ده س ئیمه. له بیروو نه چی روژی ته نیا سی لیوان شیردابین که ری له شیکی ساغ و ته مه نیکی دریژه بو ئیمه. روژی ته نیا سی لیوان شیر!
شیخ عویه یدولله له سالی 1880 زائیینی هیرشی کرده سه ر ئیران و په یامیکی به م چه شنه بو ویلیام ئابوت کونسوولی بریتانیا نارد:
(( نه ته وه ی کورد نه ته وه یه کی جیاوازه و بو خوی خاوه نی که لتوور و زبان و ئایین و یاسای جیاوازه . کوورده کان له هه ر دوک به شی ئیران و عوسمانی دا له سه ر ئه م باوه ره هاوده نگن که ناتوانن له ژیر سه یته ره ی ئه م دوو ده وله ته دا دریژه به ژیانی خویان بده ن و ده یانه وی کاریک بکه ن که پشتیوانی و سرنجی ئه و رووپاییه کانیش بو ئه م داواکارییه راکیشن . ئیمه ده مانه وه چاره نووسی خومان به ده سته و گرین!))
به م بونه وه له لایه ن کانوونی پاراستنی ژینگه و لایه نگرانی مافی مندالان، ری و ره سمیک بو لیدانی
ریشه به ریوه ده چی . به هاوده نگی و هاوکاری خوتان ئه م روژه بکه نه روژیکی میژوویی له
ناسنامه ی ولاته که ماندا!
ئاهه نگی ریشه لیدان:
ریکه وتی: 85/12/15
ئه و روژه روژی جیهانی مندالان بوو...
((ژالان)) ته نیا حه وت سالی ته مه نه، به لام ئه وه نزیکه ی سالیکه ده گه ل دایکی له زیندانه! ئه و نه ی ده زانی تریاک و هیروئین چن؟ به لام ده یزانی کاتیک به ده س دایکی نه ده گه یشت ، دایکی شیت و هار ده بوو. دوایه ش زانی بابی له سه ر چی به جیی هیشت؟ ئیستا نازانی بو چی لیره رایانگرتوون و نازانی له تریاک و هیروئین و زیندان کامییان خراترن؟ هه ر ئه وه نده ی ده زانی نه مندال بوون خوشه نه زیندانی بوون. نه خوشه بابت به جیت هیلی و نه خوشه دایکت نه خوش بی. بو خوی جار جار بیری سه یر به میشکی دادی: ره نگه هه موو ی خه تای خوم بی که مندالم!((حومیرا)) سی سالی ته مه نه. ئه و ناتوانی بیر له شوینکی تر بکاته وه. چونکه هه م جاری زور منداله و هه میش ئه وه که هه ر له زیندان له دایک بووه. ئه و ژنه شه رانییه ش که ده گه لییان گیراوه و ده لین له سه ر کاری خراپ گیراوه نیوی ئه وی نا ((حومیرا)) ! ئاخر ده نگی حومیرای گورانی بیژی زور پیخوشه و دایمه به و ده نگه ناخوشه ی خوی ده یلیته وه!
(( ئه سمه ر)) هه شت سالی ته مه نه. ئه و نازانی بوچی سه ره رای وه ی که به شه چیشتی خوی ده خوا و ته نانه ت جار بار ئاشپه ز ی زیندان چاویکی لیداده گری و نه ختیکی زیاتر بو تیده کا روژ له روژی لاوازتر و زه ردتر ده بی؟ به ئه وه ش نا زانی بو چی هه ر کات ژنه کانی زیندان و ته نانه ت دایکی خوشی که لیی تووره ده بن ، سه ره رای وه ی که نیوی ئه سمه ره ، پیی ده لین: کرمن!؟
(( شورش)) شه ش سالی ته مه نه. ئه و نیو ژنانی پی خوش نییه . بابی زور خوش ده وی. هه ر چه ند که قه تی نه دیوه. به لام تا ده گری دایکی به وه ی ژیر ده کاته وه که بابی دی له دووی و ده ی باته وه! ئه و نازانی بابی که نگی دی له دووی ؟ ئه و جه فه نگانه شی پی خوش نییه که ژنان ده گه لی ده ده ن، ئه وه ش نازانی بوچی هه تا له کن دایکی به وی ده لین: بیژوو! دایکی ده یکاته شه ر؟ داخودا ده بی بیژوو چ بی؟ شورش پیی خوشه زور زوو گه وره بی هه م ئه و ده رکه ی بکاته وه ، هه م بابی خوی ببینی ته وه و هه میش بزانی بیژوو چی و چونه؟!
ئه و روژه ژالان و حومیرا و ئه سمه ر و شورش له سه ر عه رزی دانیشتبوون و چاویان له شووشه ی تلویزیونه که رامابوو که له بن میچی بو یان هه لاوه سیبوون. ئه وان له به ر هه را هه را و چه قه چه قی ژنه کان باش حالی نه بوون که ئه و به زم و هه را و خوشییه چییه و ئه و هه مووه که یک و شه مع و ...بوچی دراوه ته ده س مندالان و ته نیا ئه وه نده ییان له پشت شیشه ی تلویزیونه که وه ده بیست که ئه و روژه روژی جیهانی مندالانه!!
پیم خوشه زوو گه وره بم!
که باسی شه ر ده بیسم پیم خوشه هه رچی زووتر گه وره بم! ئاخر ده زانم که زورترین ئاماری کووژراوه کانی شه ری له ئیمه مندالان پیک هاتووه. من زور گه وره نیم تا بزانم ده بی چون بی به لام ئه وه نده مندال هه م که وه به ر پرسیارانوو ده م:ئایا ریگایه کی باشتر له شه ری بو چاره سه ری کیشه کانتان نییه؟
ئایا ده زانن چ داهاتیک بو شه ری ته رخان ده کری؟ له حالیکدا 5 میلیون مندالی برسی له دنیا دا ده ژی؟
ئایا واباشتر نییه ئه م داهاتانه ی له پیناو ساز کردنی که ره سه کانی شه ر دا خه رج ده کری بو ساز کردنی ریگا و بان و قوتابخانه و نه خوشخانه و ...به گشتی بو به رژه وه ندی هه رچی زیاتری ژیان به خت کری؟
وهلامی ئه م پرسیارانه بو منی مندال زور روون و ئاشکرایه به لام نازانم ئیوه گه وره کان چون بیر ده که نه وه ؟
من وه لامم له ئیوه ناوی له کرده وه دا فیرم که ن که بو داهاتوو ده بی چون بیر بکه مه وه و چون بژیم.
که باسی شه ر ده بیسم پیم خوشه زور زوو گه وره بم!
داخوازی رؤژی مندالانی کورد
دا دايه و بابه! به ر پرسه کان و گه وره کانی مه!هيچ ده زانن خواردنه وه ی روژی سی لیوان شیر له زوربه ی نه خوشیه کان ده مان پاریزی. هیچ ده زانن ئیران به سه ر ده ریای شیردا شه پولان ده دا؟ هیچ ده زانن به م هویه که ئه م ده ریا بی سنووره ی شیر له ئیران له کاتی خوی دا ناگاته ده س ئیمه و ئیوه هه لده ترشی و فری ده دری؟ که وابوو حه ول بده ن ئه م سامانه به ر له وه ی که خرابی بگاته ده س ئیمه. له بیروو نه چی روژی ته نیا سی لیوان شیردابین که ری له شیکی ساغ و ته مه نیکی دریژه بو ئیمه. روژی ته نیا سی لیوان شیر!
15 ئاگوست- هوکاری سه ر هه لدانه وه ی بزووتنه وه ی چه کدارانه له نیو کورده کاندا - به شی حه وته م
شیخ عویه یدولله له سالی 1880 زائیینی هیرشی کرده سه ر ئیران و په یامیکی به م چه شنه بو ویلیام ئابوت کونسوولی بریتانیا نارد:
(( نه ته وه ی کورد نه ته وه یه کی جیاوازه و بو خوی خاوه نی که لتوور و زبان و ئایین و یاسای جیاوازه . کوورده کان له هه ر دوک به شی ئیران و عوسمانی دا له سه ر ئه م باوه ره هاوده نگن که ناتوانن له ژیر سه یته ره ی ئه م دوو ده وله ته دا دریژه به ژیانی خویان بده ن و ده یانه وی کاریک بکه ن که پشتیوانی و سرنجی ئه و رووپاییه کانیش بو ئه م داواکارییه راکیشن . ئیمه ده مانه وه چاره نووسی خومان به ده سته و گرین!))
هه رچه ند که ئه م بریاره له لایه ن ئینگلیس و عوسمانییه کان و قه جه ره کان به هیند نه گیرا به لام به زووه ئه م شورشه وه ری که وت. له سالی 1880 له لایه ن شیخ عه بدولقادر کوری شیخ عوبه یدولله ده ستی پیکرد . توند و تیژی مه قاماتی مه حه لی ده گه ل هیندی له سه روک عه شیره کان ره وتی کاره که ی توندتر کرد و ئه وه به مانای که م ره نگ کردنه وه ی ده سه لاتی وی له ناوچه دابوو که پیشتر له لایه ن فه رمانداری ئوروومیا بوی له به ر چاو گیرابوو و له ئیران و عوسمانی دا مورید و په یره وانی یه کجار زوریان هه بوو. به دوای ئه م پیشیلکارییه شیخ قادر مه هابادی به ر له هه موو جیگایه ک داگیر کرد و له پاشان ته واوی ناوچه ی سه قز و بانه و ئیله کانی باشووری ده گه ل خوی خست و 20000 چه کداری سازدا و به ره و روژهه لات رویشت . به لام له رییه دا که بیستی عوله مای شیعه ده ستووری جه هادیان داوه چه ند نوینه ری نارده میاندوا و تا شه ر ساز نه بی به لام ئه وان نوینه ره کانی شیخیان کوشت و ئه وه ش بوو به هوی رژانی هیزه کانی شیخ بو سه ر ئه م شاره و زیاتر له 2000 میاندواوی کوژران . له و نیوه ش دا شیخ عوبه یدولله ی بابی و براکه ی شیخ سه دیق به هانایه وه هاتن . هیزیکی تریش له لایه ن کورده کانی حه کاری واته شکاکه کانه وه به ریبه رایه تی شیخ خه لیفه سه عید بو یارمه تی شیخ قادر هاتنه پیش. ته نانه ت یه کی له ئیله مه سیحییه کانی تیاری شیان ده گه ل که و تن. ه ر چه ند شیخ عوبه یدولله به سیاسه ت رایگه یاندبوو که دوژمنایه تی عوسمانی ناکا به لام کرده وه کانی هه لگری بریاریکی دیکه بوو و هه ر دوک لای تووشی مه ترسی کردبوو .له لایه کی دیکه ش را به دوای چوونه پیشی هیزه کانی شیخ قادر و تالانی ئه و شار و گوندانه ی که داگیر ده کران هیزه کانی شیخ والیک بلاو بوون که له 20000 هه زار را بوونه 1500 که س! ئه ویش ته نیا له ماوه ی دوو حه توودا. به لام هیشتا هیزه کانی باب و براکه ی مابوونه وه که به 6000 که سه وه ده وری ئوورومیایان دابوو . به زووه 12000 چه کدار له لایه ن قه جه ره کانه وه هاتنه ناوچه و ده گه ل تیک شکاندنی هیزه کانی شیخ به توله ی کوشتاری شیعه کانی میاندواو چه ندین هه زار سونی و کورد و نه ستووریان قه تلووعام کرد. شیخ له سالی 1883 هه لاته ئیستامبوول له ویش را بو حیجاز ته بعید کرا و هه ر له و ساله دا ئه مری خودای ده کا.
هیندی له کور و نه وه کانی به درخان به دوای تیدا چوونی بابی له نیوان ئه و سالانه دا چالاکییان له خویان نیشان دا که به حری یه کی له وان بووه که له شورشی شیخ قادر دا یارمه تی داوه. جیا له وه ش دوو کوری به در خان به نیوی عوسمان و حوسین ریبه رایه تی شورشی سالی 1879 یان به ده سته وه گرت که بوو به هوی له سیداره درانییان له سالی 1910 . کوره که ی دیکه ی مه دحه ت به گ یه که م ئه زموونی روژنامه وانی به دانانی گوواری کوردستان له سالی 1889 دا به تاقی کرده وه. کوره که ی دیکه ی کامیل به در خان له گه ل رووسه کان په یمانی به ست و له سالی 1910 بوو به حاکمی ئه رزرووم. عه بدولره حمان بوو به سه ر ده بیری گوواری کوردستان . حه سه ن به در خان و حوسین به در خان بوون به نوینه ری کورده کان له پارله مان له سالی 1910 دا به لام شه ش مانگ دوایه له لایه ن ده وله ته وه گیران و له ژیر ئه شکه نجه دا له سلامه تی له ش و رووحیان که وتن. و دوامین کوریشی ئه مین عه لی که له ریشته ی ماف دا پسپور بوو بوو به یه کی له بونیانگوزارانی باشگای کورد له سالی 1908 .
وتمان دوامین له شکر کیشی میری رواندوز بو سه ر به در خان به گ , میری بوتان بوو که به ناته واوی به جی ما. ئه م رسته میژوویه ی به در خان به گ ئیستاش له بیر تورکه کان نه چوته وه:
(( ئه وه منم که پاشای ولاتم, نه ک سولتانی عوسمانی! ئه گه ر ئه و له من به توانا تر بی له به رابه ر دا من له و شه ریفتر و شایسته ترم!))
زور یه ک له تویژه ران و نووسه ران ده سه لاتداری به در خان به گ به سه ره تای له دایکبوونی ناسیونالیسم له نیو کوردان دا ده زانن و به باوکی ناسیونالیسمی کورد ناسراوه. نه جیب زاده یه ک که له سالی 1821 زائیینی ( سه ده ی حه فده) هاته سه ر کار و له سالی 1829 ئه وه نده به ده سه لات ببوو که سوار و تفه نگچی نه دا به ده وله تی عوسمانی و به پیچه وانی میری رواندوز که ده گه ل میره کورده کانی تر ده کیشه ده که وت و شه ری ساز ده دا, حه ول ده دا که دراوسی کورده کان و سه رو ک عه شیره و میرانی وه ک خان مه حموودی که میری وان بوو و نوورالله به گی حه کاری هاندا بو داواکاری سه ر به خویی کوردستان. له سالی 1844 به در خان توانی له و په ری ده سه لاتداری خوی دا بو یه که م جار سکه لیدا و خوتبه ی نویژی جه ماعه ت به نیوی وی دهس پیبکا. ناوچه ی ژیر ده سه لاتی له روژ هه لات له سنووره کانی ئیران و له روژئاوا را بو ژووری به ینوالنه هرین دریژه ی هه بی و له ده روازه کانی دیار به کر تا ده روازه کانی موسل برواته پیش و داهاتی له حه د و ژمار ده رچی . جیهانگه ردان له نووسراوه کانییان له و سه ر ده مه دا باس له ئه میریکی داد په روه ر و سه ختگیر ده که ن که له ناوچه ی ژیر ده سه لاتی خوی دا توانی بووی هیمنایه تیکی بی وینه پیکیبنی به چه شنیک که عوسمانییه کانیش به م شیوه یه بو یان هه لنه سوورابوو. له تالان و ریگری و شه ر و ئاژواه ئاسه واریک نه مابوو و زوربه ی خه لک خه ریکی کاسبی و کشت و کال و ئاژه ل داری بوون و ده ستی ماندوویان له سه ر زگی تیریان دانا بوو. به لام له سالی 1843 به در خان به دوای داگیر کردنی ئه و ناوچانه که مه سیحی لیدانیشتبوو , بو جاریکی تر له سالی 1846 هیرشی برده سه ر نه ستوورییه کان و ئه و جار له لایه ن فه رانسه و ئینگلیس به توندی خرایه ژیر فشار و عوسمانییه کان له شکریکی گه وره یان نارده سه ر به در خان . به در خان به بی شه ر به ئومیدی وت و ویژ و چاره سه ری له ریگای دیکه وه , خوی ته سلیمی عوسمان پاشا کرد و هه روا به سووک و ئاسانی ده سه لاتداری یه که ی تیدا ده چی. بیر و بو چوونه کان له سه ر به در خان جیوازن و به داخه وه به چه شنی پیویست رووداوه کانی ئه و سه رده مه تومار نه کراون و بوی نییه به ته واوی بناسری و ناوه روکی کاره کانی به ته واوی روون کریته وه به لام هه ر چونیکه به در خان یه که م میری کورده که شوینه واری خوتیوه ردانی زل هیزه ئه ورووپاییه کانی ئه زموون کرد که له دوایه بوو به ره وتیکی ئاسایی له په یوه ندی ده گه ل کورده کان و ئه و روو پاییه کاندا و ئه ویش بریتی بوو له : بی لایه نیئه گه ر نا دوژمنایه تی- یه که م به واسیته ی نه ستوورییه کان و مه سیحییه کان و له دواییه کانیش دا به واسیته ی نه وت!
ویلیام ئیگلتین نووسه ری کوماری مه هاباد له سه ر ئه و باوه ره یه چه شنی خوبه ده سته وه دانی به در خان به و ده سه لاتدارانه ی ئومیدی هیچ شتیکی خیریان بو کورده کان لی چاوه روان نه ده کرا, سه د سال دوایه له کوماری مه هاباد واته سالی 1946 - 45 و له پاشان له شورشی سالی 1975ی مه لا مسته فاس بارزانی دا دووباره بووه. تیدا چوونی به در خان ویده چووسه ره تایه ک بی بو ئالوزی له نیو ئه ماره ته کوردیکان که هیندی رووداوی وه ک کوشتاری ئه رمه نییه کان که به ده ست کورده کان به ریوه چوو و عوسمانییه کان له تین دانی کورده کان بو ئه و کاره ده وریکی به رچاویان بوو , ره وتی ئه م نزم بوونه وه یان توندتر کرد و بوشاییه ک له کومه لگای عه شیره تی کوردی دا پیکهات که بوو به هوی به ده سته وه گرتنی ئیبتکاری عه مه ل له لایه ن شیخه کانه وه بو چاره سه ری کیشه ی کورد که شیخ عوبه یدوللای شه مزینان یه که م شیخی ئه و مه یدانه یه! ناسیونالیستیکی به بره و که ته نیا ریگای به خته وه ری کوردانی له هه ردوک پارچه ی ئیران و عوسمانی دا , له پیکهانی کوردستانیکی سه به خودا ده زانی .
میر مه حه ممه دی رئاندوز وه ک حاکمی رواندز له هه یئه تی ریبه ری سورانییه کاندا توانی له ماوه یه کی کورت دا ئیله کانی شیروانی - برادوست - سوورچی - خوشناو و مامه ش بخاته ژیر فه رمانی خوی و له پاشان ناوچه ی حه ریر که بو ماوه ی نیو سه ده له لایه ن بابانه کانه وه داگیرکرابوو وه رگریته وه و به نووره سه ر سنووره کانی ئیران و دووزاب و دیجله - کووی سنجاق- هه ولیر - ئالتوون- که وپه ر - رانیه - ئه ماراتی بادینان- عه قره - زاخو -ده هوک داگیر کا و بو یه که م جار به شیوه یه کی بی وینه ناوچه کانی کوردی یه کده ست کاته وه که ئه گه ر توانیبای له دریژه ی کاره که ی دا هیندی مشووری رامیاری له خوی نیشاندا , له وانه بوو ده وله تی کوردی بونیاد نابا که له گورانی چاره نووسی ئه وروی کوردی دا ده وریکی به رچاوی هه بووبا! به لام میری رواندوز به دریژه پیدان به داگیر که ریکانی و کوشت و کوشتاری به رفراوانی دانیشتوانی ئه و ناچانه ی داگیری ده کردن به تایبه ت غه یری موسلمانه کانی وه ک یه زیدیکان له شیخان و موسل دا نه ی هیشت سه قامگیر بی و سه رنجام له دوامین له شکرکیشی خوی دا بو سه ر به درخانییه کان له بوتاندا دا به هوی راست بوونه وه ی عمادییه کان گه راوه بو بادینان و به کوشتاریکی زور بادینانی داگیر کرده وه. عوسمانییه کان تا ئه و کات بیده نگه یان راکیشا بوو چونکه هیزی پیویستیان بو به رنگاربوونه وه ده گه ل میری رواندز له ناوچه دا له ئیختیار دا نه بوو به لام ورده ورده مه ترسی که وته دلیان و له سالی 1834 ره شید مه حه ممه د پاشا به هیزیکی به رچاو رووی کرده رواندوز و له وی والیکانی به غدا و موسل به هانایه وه چوون. به لام به دوای هیندی پیشره وی له لایه ن هیزه کانی عوسمانییه وه له وتوویژیکدا به لینییان دا به میر مه حه ممه د که برواته ئیستانبول له وی ئه مانامه وه گری و ئه وانیش له به رابه ر دا کاریان به ئه ماره ته کانی ویدا نه بی و جیگای بپاریزری. ئه م پیلانه سه رای وه ی که قه جه ره کان بو که لک وه رگرتن له میری رواندوز له دژی عوسمانییه کان نوینه رییان ناردبووه کن میر و داوایان کردبوو که وه ک په نابه ر برواته ئیران به ریوه چوو و بوو به هوی تیداچوونی میری رواندوز. هه ردکلا واته عوسمانی و قه جه ر خوازیاری که م کردنه وه ی ده سه لاتی کورده کان بوون وله سه ر وه راکه له هه موو بواره کانی تر دا له ململانی و کیشه و ره قابه ت دا بوون و سه رای وه ی که به گشتی هه ردووک لا خوازیاری که م کردنه وه ی ده سه لاتی ئه ماره ته کوردیکان بوون له هه ر جیگایه ک که به قازانجیان با له دژی یه کتر پشتی کورده کانییان ده گرت. هینانی هیزی نیزامی له لایه ن ئیرانه وه بو یارمه تی میری رواندوز که 800 سواری رووسیشیان ده گه ل بوو نیشانه ی به رچاوی ئه م پشتگری بوو , که چی میری رواندوز به به لینی پر و پوچی ده سه لاتداری به سه ر ت] واوی کوردستاندا فریوی عوسمانییه کانی خوارد و تیدا چوو.
{ لاپهڕهی پێش } { لاپهڕه 1 له 2 } { لاپهڕهی پاش }
هیندی له کور و نه وه کانی به درخان به دوای تیدا چوونی بابی له نیوان ئه و سالانه دا چالاکییان له خویان نیشان دا که به حری یه کی له وان بووه که له شورشی شیخ قادر دا یارمه تی داوه. جیا له وه ش دوو کوری به در خان به نیوی عوسمان و حوسین ریبه رایه تی شورشی سالی 1879 یان به ده سته وه گرت که بوو به هوی له سیداره درانییان له سالی 1910 . کوره که ی دیکه ی مه دحه ت به گ یه که م ئه زموونی روژنامه وانی به دانانی گوواری کوردستان له سالی 1889 دا به تاقی کرده وه. کوره که ی دیکه ی کامیل به در خان له گه ل رووسه کان په یمانی به ست و له سالی 1910 بوو به حاکمی ئه رزرووم. عه بدولره حمان بوو به سه ر ده بیری گوواری کوردستان . حه سه ن به در خان و حوسین به در خان بوون به نوینه ری کورده کان له پارله مان له سالی 1910 دا به لام شه ش مانگ دوایه له لایه ن ده وله ته وه گیران و له ژیر ئه شکه نجه دا له سلامه تی له ش و رووحیان که وتن. و دوامین کوریشی ئه مین عه لی که له ریشته ی ماف دا پسپور بوو بوو به یه کی له بونیانگوزارانی باشگای کورد له سالی 1908 .
15 ئاگوست- هوکاری سه ر هه لدانه وه ی بزووتنه وه ی چه کدارانه له نیو کورده کاندا - به شی شه شه م
وتمان دوامین له شکر کیشی میری رواندوز بو سه ر به در خان به گ , میری بوتان بوو که به ناته واوی به جی ما. ئه م رسته میژوویه ی به در خان به گ ئیستاش له بیر تورکه کان نه چوته وه:
(( ئه وه منم که پاشای ولاتم, نه ک سولتانی عوسمانی! ئه گه ر ئه و له من به توانا تر بی له به رابه ر دا من له و شه ریفتر و شایسته ترم!))
زور یه ک له تویژه ران و نووسه ران ده سه لاتداری به در خان به گ به سه ره تای له دایکبوونی ناسیونالیسم له نیو کوردان دا ده زانن و به باوکی ناسیونالیسمی کورد ناسراوه. نه جیب زاده یه ک که له سالی 1821 زائیینی ( سه ده ی حه فده) هاته سه ر کار و له سالی 1829 ئه وه نده به ده سه لات ببوو که سوار و تفه نگچی نه دا به ده وله تی عوسمانی و به پیچه وانی میری رواندوز که ده گه ل میره کورده کانی تر ده کیشه ده که وت و شه ری ساز ده دا, حه ول ده دا که دراوسی کورده کان و سه رو ک عه شیره و میرانی وه ک خان مه حموودی که میری وان بوو و نوورالله به گی حه کاری هاندا بو داواکاری سه ر به خویی کوردستان. له سالی 1844 به در خان توانی له و په ری ده سه لاتداری خوی دا بو یه که م جار سکه لیدا و خوتبه ی نویژی جه ماعه ت به نیوی وی دهس پیبکا. ناوچه ی ژیر ده سه لاتی له روژ هه لات له سنووره کانی ئیران و له روژئاوا را بو ژووری به ینوالنه هرین دریژه ی هه بی و له ده روازه کانی دیار به کر تا ده روازه کانی موسل برواته پیش و داهاتی له حه د و ژمار ده رچی . جیهانگه ردان له نووسراوه کانییان له و سه ر ده مه دا باس له ئه میریکی داد په روه ر و سه ختگیر ده که ن که له ناوچه ی ژیر ده سه لاتی خوی دا توانی بووی هیمنایه تیکی بی وینه پیکیبنی به چه شنیک که عوسمانییه کانیش به م شیوه یه بو یان هه لنه سوورابوو. له تالان و ریگری و شه ر و ئاژواه ئاسه واریک نه مابوو و زوربه ی خه لک خه ریکی کاسبی و کشت و کال و ئاژه ل داری بوون و ده ستی ماندوویان له سه ر زگی تیریان دانا بوو. به لام له سالی 1843 به در خان به دوای داگیر کردنی ئه و ناوچانه که مه سیحی لیدانیشتبوو , بو جاریکی تر له سالی 1846 هیرشی برده سه ر نه ستوورییه کان و ئه و جار له لایه ن فه رانسه و ئینگلیس به توندی خرایه ژیر فشار و عوسمانییه کان له شکریکی گه وره یان نارده سه ر به در خان . به در خان به بی شه ر به ئومیدی وت و ویژ و چاره سه ری له ریگای دیکه وه , خوی ته سلیمی عوسمان پاشا کرد و هه روا به سووک و ئاسانی ده سه لاتداری یه که ی تیدا ده چی. بیر و بو چوونه کان له سه ر به در خان جیوازن و به داخه وه به چه شنی پیویست رووداوه کانی ئه و سه رده مه تومار نه کراون و بوی نییه به ته واوی بناسری و ناوه روکی کاره کانی به ته واوی روون کریته وه به لام هه ر چونیکه به در خان یه که م میری کورده که شوینه واری خوتیوه ردانی زل هیزه ئه ورووپاییه کانی ئه زموون کرد که له دوایه بوو به ره وتیکی ئاسایی له په یوه ندی ده گه ل کورده کان و ئه و روو پاییه کاندا و ئه ویش بریتی بوو له : بی لایه نیئه گه ر نا دوژمنایه تی- یه که م به واسیته ی نه ستوورییه کان و مه سیحییه کان و له دواییه کانیش دا به واسیته ی نه وت!
ویلیام ئیگلتین نووسه ری کوماری مه هاباد له سه ر ئه و باوه ره یه چه شنی خوبه ده سته وه دانی به در خان به و ده سه لاتدارانه ی ئومیدی هیچ شتیکی خیریان بو کورده کان لی چاوه روان نه ده کرا, سه د سال دوایه له کوماری مه هاباد واته سالی 1946 - 45 و له پاشان له شورشی سالی 1975ی مه لا مسته فاس بارزانی دا دووباره بووه. تیدا چوونی به در خان ویده چووسه ره تایه ک بی بو ئالوزی له نیو ئه ماره ته کوردیکان که هیندی رووداوی وه ک کوشتاری ئه رمه نییه کان که به ده ست کورده کان به ریوه چوو و عوسمانییه کان له تین دانی کورده کان بو ئه و کاره ده وریکی به رچاویان بوو , ره وتی ئه م نزم بوونه وه یان توندتر کرد و بوشاییه ک له کومه لگای عه شیره تی کوردی دا پیکهات که بوو به هوی به ده سته وه گرتنی ئیبتکاری عه مه ل له لایه ن شیخه کانه وه بو چاره سه ری کیشه ی کورد که شیخ عوبه یدوللای شه مزینان یه که م شیخی ئه و مه یدانه یه! ناسیونالیستیکی به بره و که ته نیا ریگای به خته وه ری کوردانی له هه ردوک پارچه ی ئیران و عوسمانی دا , له پیکهانی کوردستانیکی سه به خودا ده زانی .
15 ئاگوست- هوکاری سه ر هه لدانه وه ی بزووتنه وه ی چه کدارانه له نیو کورده کاندا - به شی پینجه م
میر مه حه ممه دی رئاندوز وه ک حاکمی رواندز له هه یئه تی ریبه ری سورانییه کاندا توانی له ماوه یه کی کورت دا ئیله کانی شیروانی - برادوست - سوورچی - خوشناو و مامه ش بخاته ژیر فه رمانی خوی و له پاشان ناوچه ی حه ریر که بو ماوه ی نیو سه ده له لایه ن بابانه کانه وه داگیرکرابوو وه رگریته وه و به نووره سه ر سنووره کانی ئیران و دووزاب و دیجله - کووی سنجاق- هه ولیر - ئالتوون- که وپه ر - رانیه - ئه ماراتی بادینان- عه قره - زاخو -ده هوک داگیر کا و بو یه که م جار به شیوه یه کی بی وینه ناوچه کانی کوردی یه کده ست کاته وه که ئه گه ر توانیبای له دریژه ی کاره که ی دا هیندی مشووری رامیاری له خوی نیشاندا , له وانه بوو ده وله تی کوردی بونیاد نابا که له گورانی چاره نووسی ئه وروی کوردی دا ده وریکی به رچاوی هه بووبا! به لام میری رواندوز به دریژه پیدان به داگیر که ریکانی و کوشت و کوشتاری به رفراوانی دانیشتوانی ئه و ناچانه ی داگیری ده کردن به تایبه ت غه یری موسلمانه کانی وه ک یه زیدیکان له شیخان و موسل دا نه ی هیشت سه قامگیر بی و سه رنجام له دوامین له شکرکیشی خوی دا بو سه ر به درخانییه کان له بوتاندا دا به هوی راست بوونه وه ی عمادییه کان گه راوه بو بادینان و به کوشتاریکی زور بادینانی داگیر کرده وه. عوسمانییه کان تا ئه و کات بیده نگه یان راکیشا بوو چونکه هیزی پیویستیان بو به رنگاربوونه وه ده گه ل میری رواندز له ناوچه دا له ئیختیار دا نه بوو به لام ورده ورده مه ترسی که وته دلیان و له سالی 1834 ره شید مه حه ممه د پاشا به هیزیکی به رچاو رووی کرده رواندوز و له وی والیکانی به غدا و موسل به هانایه وه چوون. به لام به دوای هیندی پیشره وی له لایه ن هیزه کانی عوسمانییه وه له وتوویژیکدا به لینییان دا به میر مه حه ممه د که برواته ئیستانبول له وی ئه مانامه وه گری و ئه وانیش له به رابه ر دا کاریان به ئه ماره ته کانی ویدا نه بی و جیگای بپاریزری. ئه م پیلانه سه رای وه ی که قه جه ره کان بو که لک وه رگرتن له میری رواندوز له دژی عوسمانییه کان نوینه رییان ناردبووه کن میر و داوایان کردبوو که وه ک په نابه ر برواته ئیران به ریوه چوو و بوو به هوی تیداچوونی میری رواندوز. هه ردکلا واته عوسمانی و قه جه ر خوازیاری که م کردنه وه ی ده سه لاتی کورده کان بوون وله سه ر وه راکه له هه موو بواره کانی تر دا له ململانی و کیشه و ره قابه ت دا بوون و سه رای وه ی که به گشتی هه ردووک لا خوازیاری که م کردنه وه ی ده سه لاتی ئه ماره ته کوردیکان بوون له هه ر جیگایه ک که به قازانجیان با له دژی یه کتر پشتی کورده کانییان ده گرت. هینانی هیزی نیزامی له لایه ن ئیرانه وه بو یارمه تی میری رواندوز که 800 سواری رووسیشیان ده گه ل بوو نیشانه ی به رچاوی ئه م پشتگری بوو , که چی میری رواندوز به به لینی پر و پوچی ده سه لاتداری به سه ر ت] واوی کوردستاندا فریوی عوسمانییه کانی خوارد و تیدا چوو.
15 اگوست- هوکاری سه ر هه لدانه وه ی بزووتنه ه ی چه کدارانه له نیو کورده کان - به شی پینجه م
{ لاپهڕهی پێش } { لاپهڕه 1 له 2 } { لاپهڕهی پاش }
پێناسه
زانیاری
ئهرشیڤ
پهیوهندی
بیکه ماڵپهڕ من
بیخه لیستی دڵخوازهکان
لینکهکان
چینهکان
دوا بابهتهکان
چه ند تیبینیک به سه ر رووداوی دلته زینی (( دوعا)) داله که مپه ینی دژ به له سیداره دانی مندالان و میرمندالان دا به شداری بکه ن.
ئه و مندال و میرمندالانه له ماله ه بو کوی را ده که ن؟
دووره ری
زایه له ی پر مه ترسی زه ناقووسی شه ری کات به کات نزیکتر ده بیته وه!
ڕۆژ ژمێر
| Mon | Tue | Wed | Thu | Fri | Sat | Sun |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | ||||
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |